കൊടുംമഞ്ഞിന്റെ പുക

നൂരി ബിൽഗെ ജീലാന്റെ, വിന്റർ സ്ലീപ് എന്ന ടർകിഷ് സിനിമയുടെ ആസ്വാദനം.

കുടുംബ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളിലെ സ്വത്വ സംഘര്‍ഷങ്ങളുടെ ഇഴകളെ പിരിച്ച് സൂക്ഷ്മതലത്തില്‍ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു ജീലാന്റെ സിനിമ. മനുഷ്യസ്വഭാവത്തിന്റെയും അതിന്റെ നിഗൂഢതകളുടെയും ഒരു അപഗ്രഥനമായി വിന്റര്‍ സ്ലീപ് നമുക്കനുഭവപ്പെടും. ഈ ഛായ സൃഷ്ടിക്കും വിധം തന്നെയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഫ്രെയിമുകളും ഷോട്ടുകളും.

ക്വീർ

സ്വവർഗരതി, വിഭിന്നലൈംഗികത തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ച ചില ചിന്തകൾ
(ഇസ്ലാമിക ധർമനീതിയുടെ പ്രതലത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട്)

എന്തുകൊണ്ട് സ്വവർഗരതി? സ്വവർഗരതി സ്വാഭാവികമോ വ്യതിയാനമോ?
പാരഫീലിയ, ഡിസോഡറുകൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണോ?

ഒരു ധർമനീതിയുടെയും അതിന്റെ ആധാരത്തിലുള്ള ചരിത്രവികാസവീക്ഷണത്തിന്റെയും അടിത്തറയിൽ സ്വവർഗരതിയെ എങ്ങനെ വായിക്കാം?

അരികുജീവിതങ്ങൾ

കെൻ ലോചിന്റെ രണ്ട് സിനിമകളുടെ ആസ്വാദനം
I Daniel Blake, Sorry We Missed You
മുതലാളിത്തത്തിന്റെയും ബ്യൂറോക്രസിയുടെയും ഇടയിൽ എരിഞ്ഞു തീരുന്ന ജീവിതങ്ങളുടെ ആഖ്യാനം.
Daniel Blake’s Manifesto അഥവാ call for respect and acknowledgement:
“I, Daniel Blake
I am not a client, a customer nor a service user
I am not a shirker, a scrounger, a beggar nor a thief
I am not a national security number nor a blip on a screen
I paid my dues, never a penny short and proud to do so
I don’t tug the forelock, but look my neighbour in the eye
I don’t accept or seek charity
My name is Daniel Blake, I am a man, not a dog As such,
I demand my rights, I demand you treat me with respect
I, Daniel Blake, am a citizen Nothing more, nothing less. Thank you.”

പുതുവഴികൾ നിർമിക്കുമ്പോൾ

എൻ.എൻ കക്കാടിന്റെ വഴി വെട്ടുന്നവരോട് എന്ന കവിതയെ മുൻനിർത്തി സാമുഹിക പരിവർത്തനത്തെസ്സംബന്ധിച്ച ചില വിചാരങ്ങൾ.
//”പുതുവഴി വെട്ടി, അതിലൂടെ കരുത്തോടെ മുന്നേറി വിജയം വരിക്കുകയെന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ലെന്ന് കവി പറയുന്നു. ഒരു പാടുണ്ട് ദുരിതങ്ങള്‍. കവിയുടെ ഭാഷയില്‍: ‘പെരുവഴി കണ്‍മുന്നിലിരിക്കെ, പുതുവഴി നീ വെട്ടുന്നാകില്‍, പലതുണ്ടേ ദുരിതങ്ങള്‍.’ അടിയുറച്ചു പോയ ആചാരങ്ങളുടെയും മാമൂലുകളുടെയും അവയെല്ലാം ചേര്‍ന്നു താങ്ങിനിര്‍ത്തുന്ന അധീശവ്യവസ്ഥയുടെയും നേരെയുള്ള പോരാട്ടമാണത്. അതിനാല്‍ത്തന്നെ, വഴി വെട്ടാൻ പോകുന്നവൻ പല നോവുകൾ നോല്‍ക്കേണം, പലകാലം തപസ്സുചെയ്ത്, പല പീഡകളേല്‍ക്കേണം.”//

സിനിമയും സമൂഹവും

ചാർലി ചാപ്ലിന്റെ മൂന്ന് സിനിമകളുടെ ആസ്വാദനം
Modern Times, The Great Dictator, Monsieur Verdoux

നശീകരണത്തിന്റെയും വിശ്വാസത്തകർച്ചയുടെയും ആസക്തികളുടെയും ചരിത്രത്തോട് ചേർത്തുവെച്ചു കൊണ്ടുള്ള വായന

#യന്ത്രവൽക്കരണവും അപമാനവീകരണവും
#ഫാഷിസ്റ്റ് അധികാരപ്രയോഗങ്ങൾ
#മുതലാളിത്തത്തിന്റെയും സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെയും ജീവിതതത്വങ്ങളും ശീലങ്ങളും
നിസ്സഹാത, അധികാരം, കൊലപാതകം എന്നിവയെക്കുറിച്ച സത്യവാങ്മൂലങ്ങൾ

മരണത്തിന്റെ നാനാർത്ഥങ്ങൾ

മരണത്തെക്കുറിച്ച ചിന്തകള്‍
ബെര്‍ഗ്മാൻ -സെവൻത് സീൽ, വൈൽഡ് സ്ട്രോബറീസ്

മരണം ഒരു നിത്യസാന്നിധ്യമായി മാറുന്നത്, ജീവിതത്തിന്റെ സൗന്ദര്യമായിത്തീരുന്നത്. മരണം എന്ന യാഥാര്‍ത്ഥ്യത്തോടൊപ്പം ജീവന്റെ നിലക്കാത്ത സ്പന്ദനവും

മരണം, മൂന്ന് സമീപനങ്ങള്‍
1) ശാസ്ത്രം മരണത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നത്
2) കലയും സാഹിത്യവും മരണത്തെ ആവിഷ്‌കരിക്കുന്നത്
3) മതം മരണത്തെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്

എന്താണ് ആത്മാവ്? ശരീരവും ആത്മാവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമെന്ത്?
ഗുഹയുടെ രൂപകം -പ്ലേറ്റോ
ജേംപ്ലാസം
അജ്ബുദ്ദനബ്
മരണാനന്തരം
മനുഷ്യന്റെ അമര്‍ത്യത
മരണാനന്തരം എന്ന ചിന്തയുടെ പ്രസക്തി

ഉന്മാദങ്ങളുടെ ആഘോഷങ്ങൾ

“നോവല്‍, നാടകം, സിനിമ, ചിത്രകല, സംഗീതം, തത്വചിന്ത, മനശ്ശാസ്ത്രം, വ്യത്യസ്ത മതചിന്തകള്‍, യുക്തിവാദം തുടങ്ങിയ വൈവിധ്യമാര്‍ന്ന ജ്ഞാന-അനുഭൂതിലോകത്തിലൂടെയുള്ള ഒരു പ്രതിഭാശാലിയുടെ നിരന്തരയാത്രയുടെ സാന്നിധ്യം; യോജിപ്പിനും വിയോജിപ്പിനുമപ്പുറം, മികച്ചൊരു വായനാനുഭവമായിത്തീരുന്നു എന്നതാണ്, മൂല്യകേന്ദ്രിതമായൊരു മുന്നണിക്കുവേണ്ടിയുള്ളൊരു സാംസ്‌കാരികശ്രമമായി വളരുന്നു എന്നുള്ളതാണ്, ശമീമിന്റെ, മത-സാംസ്‌കാരിക വിമര്‍ശനകൃതിയെ വേറിട്ടതാക്കുന്നത്.”
“തൊട്ടാൽ കൈപൊള്ളുന്ന, സാമ്പ്രദായിക മതവിശ്വാസത്തെ മുറിപ്പെടുത്തുന്ന, മനുഷ്യമഹത്വത്തിൽ അചഞ്ചലമായി ദൃഢപ്പെടുന്ന, കലയുടെയും അതുവഴി സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും കവാടം തുറന്നുവെക്കുന്ന, സ്വന്തം ബോധ്യങ്ങളിൽ ഒത്തുതീര്‍പ്പുകളില്ലാതെ തന്നെ, സര്‍വ്വബോധ്യങ്ങളുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യം അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരു എഴുത്തു രീതി; അസഹിഷ്ണുതയുടെയും, ആക്രോശങ്ങളുടെയും പരപുഛത്തിന്റെയും കാലത്ത് ഒരെഴുത്തുകാരന് കാത്തുസക്ഷിക്കാൻ കഴിയുകയെന്നുള്ളത്, അഭിനന്ദനാര്‍ഹമായൊരു കാര്യമാണ്.”

അർത്ഥം നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ അക്ഷരങ്ങൾ

ഷെറിയുടെ ‘കഖഗഘങചഛജഝഞടഠഡഢണ…..’ എന്ന സിനിമയുടെ ആസ്വാദനം.

ബന്ധങ്ങൾ എന്നത് ഒരു യുക്തിപദ്ധതിയാണ്. അതുപോലൊരു പദ്ധതിയാണ് ഭാഷയും. അന്തിമമായി ഒരക്ഷരം എന്നത് ഒരു ശബ്ദം മാത്രമാണ്. അക്ഷരങ്ങളെ കോർത്താണ് നാം വാക്കുകളുണ്ടാക്കുന്നത്. അതാകട്ടെ, ശബ്ദങ്ങളുടെ ഒരു സംയോജനം, ഒരു മിശ്രണം മാത്രമാണ്. ഈ സംയോജനം ഒരു ശബ്ദബിംബമായാണ് (auditory image) കർണപുടത്തില്‍ പതിയുന്നത്. പരിചിതമായ ഒരു ദൃശ്യബിംബത്തോട് (visual image) അതിനെ ചേര്‍ത്തുവെക്കുന്നത് ഭാഷ എന്ന യുക്തിപദ്ധതിയുടെ ഒരു തീർപ്പ് മാത്രമാണ്.

ദൃശ്യവും ശബ്ദവുമായ ഈ ബിംബങ്ങൾ എല്ലാവരുടെയും ഉള്ളിൽ ഉണർത്തുന്നത് ഒരേ പ്രതികരണമാണ് എന്ന് പോലും ഉറപ്പിക്കാൻ പറ്റില്ല. ചുവപ്പ് എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിലുണരുന്ന ചുവപ്പ് ഒന്ന് തന്നെയാണോ?

സഞ്ചരിക്കുന്ന വാക്കുകൾ

മുഹമ്മദ് ശമീം രചിച്ച, “മക്ക- കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് ഹൃദയത്തിലേക്ക്” എന്ന പുസ്തകത്തിന് ശിഹാബുദ്ദീൻ പൊയ്ത്തുംകടവ് എഴുതിയ അവതാരിക

//”ഈ ഗ്രന്ഥകര്‍ത്താവ് ഖുര്‍ആൻ ചിന്തകളെ കൈയാളുമ്പോൾ പ്രധാനമായും മൂന്നുതരം കാഴ്ചകളെയാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്. ഒന്ന്, ഖുര്‍ആനെ ഒരു ചരിത്രവസ്തുവാക്കി അതിനെ താമസയോഗ്യമാക്കുന്നു. രണ്ട്, ഇതര മതവിശ്വാസങ്ങളുമായും ദര്‍ശനങ്ങളുമായും സംയോജിപ്പിക്കുകയോ താരതമ്യം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നു. മൂന്ന്, ഖുര്‍ആനിക ആശയങ്ങളുടെ നേരെ അപനിര്‍മ്മാണരീതി (deconstruction theory) ഉപയോഗിച്ച് വിശകലനം ചെയ്യുകയും വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ചരിത്രത്തെ സമകാലീനതയിലെത്തിക്കുകയും കാലദേശങ്ങളെ ലോകാന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് വിപുലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു, ഈ കൃതി.”///

മതം ഭ്രമചിത്തതയല്ല

മുഹമ്മദ് ശമീം എഴുതിയ “ബുദ്ധൻ യേശു മുഹമ്മദ് -ലോകമതങ്ങളെപ്പറ്റി ഒരു പുസ്തകം” എന്ന കൃതിക്ക് ആഷാമേനോൻ എഴുതിയ അവതാരിക.
//”പ്രാതഃധ്യാനത്തിലെ മന്ത്രങ്ങളിലൊന്ന് ‘ലോകാഃ സമസ്താഃ സുഖിനോ ഭവന്തു’ എന്നാണ്. അതിന് അനുപദമായിട്ടുള്ളത്, സര്‍വേ ഭദ്രാണി പശ്യന്തു, മാ കശ്ചദി ദുഃഖഭാഗ്ഭവേത് എന്നതുമാണ്.

ഈ പ്രാതഃ ധ്യാനത്തിന് സമസ്ഥിതമായൊന്ന് നബി അനുശീലിച്ചിരുന്നെന്ന് ശമീം പറയുമ്പോൾ എനിക്ക് ആഹ്ലാദം തോന്നുന്നു. ഹിറാ ഗുഹയിൽ വെച്ച് ഏതോ ദിവ്യപ്രബോധനം നബി കൈക്കൊള്ളാനിടയായി എന്നതുവരെ മാത്രം വായിച്ച ഒരു അന്വേഷിക്ക് അത് അങ്ങനെയേ വരൂ.

ആകാശ ഭൂമികളുടെ ഘടനയിലും രാപ്പകലുകളുടെ നിരന്തര പരിക്രമണത്തിലും ചിന്തിക്കുന്നവര്‍ക്ക് പാഠങ്ങളുണ്ട് എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ഖുര്‍ആൻ ഭാഗം പാരായണം ചെയ്ത് ചക്രവാളത്തിലേക്ക് ദൃഷ്ടി പായിച്ച് വളരെനേരം ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകുകയെന്നത് നബിയുടെ പതിവായിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ‘സ്വലാത്തി’ലേക്ക് അദ്ദേഹം കടക്കുക. ദൈവാനുഭൂതിക്ക് മാര്‍ഗദര്‍ശകമായ ഈ സ്വയംമറക്കലിൽ ഒരു തരത്തിലുള്ള ആധിപത്യത്തിനും പങ്കില്ലെന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക.”//
സര്‍വേ ഭവന്തു സുഖിനഃ
സര്‍വേ സന്തു നിരാമയഃ
സര്‍വേ ഭദ്രാണി പശ്യന്തു
മാ കശ്ചദി ദുഃഖഭാഗ്ഭവേത്ഃ
ഓം ശാന്തി! ശാന്തി! ശാന്തി!

//”മനുഷ്യൻ സ്വീകരിക്കേണ്ടത് പ്രകൃതിയുടെ മതമാണെന്ന ഇസ്‌ലാമിന്റെ ആഹ്വാനം മറ്റൊരു പ്രോജ്വലമായ പ്രതീകം നമുക്ക് തരുന്നുണ്ട്.
തുലാസ്.
സ്പഷ്ടമായും നീതിയുമായി പ്രകൃതിയിൽ ഗര്‍ഭസ്ഥയായ നീതിശാസനയുമായി പിണഞ്ഞുകിടക്കുന്നു ഇത്.
ഏത് തീക്ഷ്ണമായ പരീക്ഷണ ഘട്ടത്തിലും. മുഹമ്മദ് ശമീമിന്റെ ഈ അന്വേഷണം അഭിലഷിക്കുന്നത് അത്തരമൊരു സഹവര്‍ത്തിത്വത്തിന്റെ സാധ്യതകളാണ്.

അത്തരമൊരു ആദര്‍ശം, ‘അര്‍ദുഹസ്സ മാവാതു വല്‍ അര്‍ദ്’ആകാശഭൂമികളെക്കാള്‍ വിശാലമാണ്.”//